คำศัพท์ที่ขึ้นต้นด้วย
R
Radical Evil
Ethicsความชั่วร้ายที่รากเหง้า (ความชั่วร้ายเชิงรากฐาน)
แนวคิดของคานท์ที่อธิบายแนวโน้มที่มีอยู่ในธรรมชาติของมนุษย์ที่จะลดความสำคัญของกฎศีลธรรมลงให้ต่ำกว่าความรักตัวกลัวตาย มันเป็น "รากเหง้า" เพราะมันกัดกร่อนพื้นฐานของคติพจน์ทั้งปวง แต่กระนั้นก็เป็นสิ่งที่ถูกเลือกอย่างเสรี ซึ่งยังคงไว้ซึ่งความรับผิดชอบทางศีลธรรม
อ่านเพิ่มเติมRadicalism
ลัทธิถอนรากถอนโคน
ลัทธิทางปรัชญาและการเมืองที่สนับสนุนการปฏิรูปสังคมและการเมืองอย่างถึงรากถึงโคนหรืออย่างสุดขั้ว โดยเน้นย้ำถึงสิทธิขั้นพื้นฐานของปัจเจกบุคคลและอำนาจของเหตุผลในการปรับเปลี่ยนโครงสร้างสังคม
อ่านเพิ่มเติมRaja-Yoga
ราชโยคะ
(ภาษาสันสกฤต) 'โยคะของพระราชา' เป็นระบบของโยคะที่สืบทอดมาจากปตัญชลี มุ่งเน้นการฝึกฝนควบคุมจิตใจเพื่อบรรลุถึงสภาวะจิตสำนึกขั้นสูง (สมาธิ) โดยผ่านองค์ประกอบแปดประการ (อัษฎางค์)
อ่านเพิ่มเติมRajas
รชะ
(ภาษาสันสกฤต) ความกระตือรือร้น ความปรารถนา หรือความไม่สงบนิ่ง ในปรัชญาสางขยะ รชะคือหนึ่งในคุณะ (Gunas) ทั้งสาม ซึ่งเป็นคุณสมบัติพื้นฐานของธรรมชาติ เป็นหลักการแห่งการเคลื่อนไหวและพลังงานที่ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงและสร้างความทุกข์ผ่านความยึดติดและความปรารถนา
อ่านเพิ่มเติมRationalism
Rเหตุผลนิยม
ทัศนะทางญาณวิทยาและอภิปรัชญาที่ว่าเหตุผลในตัวมันเองเป็นบ่อเกิดของความรู้ที่เป็นอิสระจากประสบการณ์ทางผัสสะ ยืนยันว่าความจริงมีโครงสร้างทางตรรกะที่ปัญญาญาณสามารถเข้าถึงได้ (เช่น เดส์การตส์, สปิโนซา, ไลบ์นิซ)
อ่านเพิ่มเติมเหตุผลนิยม (พุทธิปัญญานิยม)
ทัศนะทางญาณวิทยาที่ถือว่าเหตุผล มากกว่าประสบการณ์ทางผัสสะ คือแหล่งที่มาและการทดสอบความรู้ที่สำคัญที่สุด โดยยืนยันว่าความจริงที่สำคัญ (เช่น คณิตศาสตร์, ตรรกศาสตร์, อภิปรัชญา) สามารถรู้ได้ก่อนประสบการณ์ (a priori)
อ่านเพิ่มเติมRatna-traya
รัตนตรัย
(สันสกฤต) 'แก้วสามประการ' ในปรัชญาเชน หมายถึงหนทางสามประการสู่การหลุดพ้น ได้แก่ สัมมาทัศนะ (ความเชื่อที่ถูกต้อง), สัมมาญาณ (ความรู้ที่ถูกต้อง), และสัมมาจริต (ความประพฤติที่ถูกต้อง)
อ่านเพิ่มเติมRealism
สัจนิยม
ทรรศนะทางปรัชญาที่เชื่อว่าวัตถุแห่งการรับรู้ทางประสาทสัมผัสหรือมโนทัศน์สากลดำรงอยู่เป็นอิสระจากจิตที่รับรู้หรือคิดถึงสิ่งเหล่านั้น เป็นแนวคิดที่ตรงกันข้ามกับจิตนิยม
อ่านเพิ่มเติมRealism (Metaphysical)
Rสัจนิยม (ทางอภิปรัชญา)
ทัศนะที่ว่าการมีอยู่และธรรมชาติของโลกเป็นอิสระจากจิตใจ ความเชื่อ หรือการใช้ภาษาของมนุษย์ "ต้นไม้มีอยู่จริงไม่ว่าเราจะมองมันหรือไม่ก็ตาม"
อ่านเพิ่มเติมสัจนิยม (ทางอภิปรัชญา)
ทัศนะที่ว่าหน่วยต่างๆ บางประเภท (เช่น วัตถุภายนอก, สากลภูมิลักษณ์, ตัวเลข) ดำรงอยู่เป็นอิสระจากจิต การรับรู้ หรือกรอบทางภาษาของเรา โลกเป็นอย่างที่มันเป็นอยู่โดยไม่ขึ้นกับว่าเราคิดอย่างไรเกี่ยวกับมัน
อ่านเพิ่มเติมRealism (Scientific)
Rสัจนิยม (ทางวิทยาศาสตร์)
ทัศนะที่ว่าทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์ที่มีความสมบูรณ์แล้ว ให้คำอธิบายที่เป็นจริงโดยประมาณเกี่ยวกับความเป็นจริง รวมถึงสิ่งที่สังเกตไม่ได้ (เช่น อิเล็กตรอน หรือ ควาร์ก)
อ่านเพิ่มเติมสัจนิยมทางวิทยาศาสตร์
จุดยืนที่ว่าจักรวาลที่อธิบายโดยวิทยาศาสตร์นั้นมีอยู่จริงไม่ว่ามันจะถูกตีความอย่างไร และทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์ให้คำอธิบายที่จริง (หรือใกล้เคียงความจริง) เกี่ยวกับทั้งสิ่งที่สังเกตได้และสังเกตไม่ได้ (เช่น อิเล็กตรอน)
อ่านเพิ่มเติมReason
Epistemologyเหตุผล
สมรรถภาพทางปัญญาที่เป็นลักษณะเฉพาะของมนุษย์ ซึ่งทำให้สามารถคิดเชิงตรรกะ ทำการวินิจฉัย และสรุปผลจากข้อตั้งได้ โดยมักจะถูกจำแนกให้แตกต่างจากความรู้สึกและสัญชาตญาณ
อ่านเพิ่มเติมเหตุผล
ความสามารถในการทำความเข้าใจสิ่งต่างๆ อย่างมีสติ การสร้างและตรวจสอบข้อเท็จจริง การประยุกต์ใช้ตรรกะ และการปรับเปลี่ยนหรือให้เหตุผลรองรับการปฏิบัติและความเชื่อ ในทัศนะของคานท์ "เหตุผล" (Vernunft) อยู่สูงกว่า "ความเข้าใจ" (Verstand)
อ่านเพิ่มเติมReductionism
Rทอนนิยม (รีดัคชันนิสม์)
ทัศนะที่ว่าสิ่งหรือปรากฏการณ์ที่ซับซ้อนสามารถอธิบายได้ด้วย หรือถูกทอนลงเหลือเพียง สิ่งที่เรียบง่ายกว่าหรือเป็นพื้นฐานมากกว่า (เช่น สภาวะทางจิตเป็นเพียงสภาวะทางสมอง)
อ่านเพิ่มเติมลดทอนนิยม
จุดยืนทางปรัชญาที่ว่าระบบหรือปรากฏการณ์ที่ซับซ้อนสามารถอธิบายได้อย่างสมบูรณ์ด้วยการลดทอนมันลงไปสู่ส่วนประกอบที่เรียบง่ายกว่า (เช่น การอธิบายจิตวิทยาผ่านชีววิทยาล้วนๆ หรือชีววิทยาผ่านฟิสิกส์)
อ่านเพิ่มเติมReference
Rการอ้างถึง (เรฟเฟอเรนซ์)
ความสัมพันธ์ระหว่างถ้อยคำทางภาษา (เช่น ชื่อ) กับวัตถุที่มันระบุถึงในโลก ทฤษฎีเชิงสาเหตุ (คริปคี, พัทนัม) โต้แย้งว่าการอ้างถึงถูกกำหนดโดย "การตั้งชื่อ" ครั้งแรกและห่วงโซ่เชิงสาเหตุ ไม่ใช่ด้วยคำพรรณนา
อ่านเพิ่มเติมReflective Equilibrium
Political Philosophyดุลยภาพแห่งการสะท้อน
สภาวะของความสมดุลหรือความสอดคล้องกันท่ามกลางความเชื่อชุดหนึ่ง ซึ่งได้มาจากการปรับจูนกันระหว่างหลักการทั่วไปและการตัดสินเฉพาะกรณีอย่างรอบคอบ เป็นวิธีการหลักในปรัชญาการเมืองของรอลส์
อ่านเพิ่มเติมRelationism
Rสัมพัทธนิยม (เรื่องกาล-อวกาศ)
ทัศนะ (ไลบ์นิซ) ที่ว่าพื้นที่และเวลาไม่ใช่สารัตถะที่เป็นอิสระ (ภาชนะ) แต่เป็นเพียงระบบความสัมพันธ์ระหว่างวัตถุ ถ้าไม่มีวัตถุ ก็จะไม่มีพื้นที่หรือเวลา
อ่านเพิ่มเติมRelativism (Moral)
Ethicsสัมพัทธนิยม (เชิงศีลธรรม)
ทัศนะที่ว่าการตัดสินทางศีลธรรมนั้นจริงหรือเท็จได้ก็ต่อเมื่อสัมพันธ์กับจุดยืนเฉพาะบางอย่าง (เช่น วัฒนธรรมหรือยุคสมัย) และไม่มีจุดยืนใดที่มีสิทธิพิเศษเหนือจุดยืนอื่นอย่างแท้จริง
อ่านเพิ่มเติมRelativity
สัมพัทธนิยม
ทัศนะทางปรัชญาที่เชื่อว่าความจริง ศีลธรรม หรือความรู้ไม่ใช่สิ่งสัมบูรณ์ แต่ขึ้นอยู่กับบริบท วัฒนธรรม หรือมุมมองของปัจเจกบุคคล ซึ่งนำไปสู่ข้อสรุปว่าไม่มีมาตรฐานสากลแห่งความจริงหรือความถูกต้อง
อ่านเพิ่มเติมReligion
ศาสนา
ระบบความเชื่อ การปฏิบัติ และค่านิยมที่มักมีศูนย์กลางอยู่ที่ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับอำนาจศักดิ์สิทธิ์หรืออำนาจเหนือธรรมชาติ ในทางปรัชญา ศาสนาเป็นสิ่งที่ถูกศึกษาผ่านแขนงวิชาที่เรียกว่า 'ปรัชญาศาสนา'
อ่านเพิ่มเติมReligion (Philosophy of)
ปรัชญาศาสนา
การพิจารณาทางปรัชญาต่อแก่นเรื่องและมโนทัศน์ต่างๆ ในประเพณีทางศาสนา เกี่ยวข้องกับการสืบสวนธรรมชาติของสิ่งศักดิ์สิทธิ์, การมีอยู่ของพระเจ้า, ประสบการณ์ทางศาสนา และปัญหาเรื่องความชั่วร้าย
อ่านเพิ่มเติมRenaissance
สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา
ตามตัวอักษรหมายถึง 'การเกิดใหม่' เป็นยุคประวัติศาสตร์แห่งความรุ่งเรืองทางปัญญาและวัฒนธรรมในยุโรป (คริสต์ศตวรรษที่ 14–16) ซึ่งเป็นรอยต่อระหว่างยุคกลางกับยุคสมัยใหม่ โดยเน้นมนุษยนิยมและการฟื้นฟูองค์ความรู้แบบคลาสสิก
อ่านเพิ่มเติมRepresentation (Mental)
ภาพตัวแทนทางจิต (การแสดงแทนทางจิต)
สัญลักษณ์ทางปัญญาภายในเชิงสมมติที่ทำหน้าที่แทนความเป็นจริงภายนอก หรือกระบวนการทางจิตที่ใช้สัญลักษณ์ดังกล่าว เป็นมโนทัศน์หลักในวิทยาศาสตร์พุทธิปัญญาและปรัชญาจิต
อ่านเพิ่มเติม