คำศัพท์ที่ขึ้นต้นด้วย
U
Ubuntu
Ethicsอูบุนตู (ความเป็นมนุษย์ผ่านผู้อื่น)
ปรัชญาจริยธรรมของแอฟริกาที่มุ่งเน้นความภักดีและความสัมพันธ์ระหว่างผู้คน คติพจน์หลักคือ "ฉันเป็น เพราะเราเป็น" (Umuntu ngumuntu ngabantu) เน้นความเป็นชุมชน ความเห็นอกเห็นใจ และฉันทามติ มากกว่าความเป็นอิสระของปัจเจกบุคคล
อ่านเพิ่มเติมUnconditioned, The (Das Unbedingte)
Uสิ่งที่ปราศจากเงื่อนไข (สิ่งสัมบูรณ์)
ในอภิปรัชญาของคานท์ หมายถึงเป้าหมายสูงสุดของเหตุผล (Reason) เหตุผลจะพยายามค้นหารากฐานที่ปราศจากเงื่อนไขสำหรับทุกปรากฏการณ์ที่มีเงื่อนไข (เช่น วิญญาณ, องค์รวมของโลก, พระเจ้า) เพื่อทำให้ห่วงโซ่ของคำอธิบายสมบูรณ์
อ่านเพิ่มเติมUnconscious
Uจิตไร้สำนึก
ในทางอภิปรัชญา หมายถึงปริมณฑลของกิจกรรมทางจิตหรือสารัตถะที่มีอิทธิพลต่อความคิดและพฤติกรรมที่รู้สำนึก แต่ไม่สามารถเข้าถึงได้โดยตรงด้วยการพินิจภายใน ทางประวัติศาสตร์เชื่อมโยงกับ "เจตจำนง" (ชอเพนฮาวเออร์) และต่อมาคือจิตวิเคราะห์ (ฟรอยด์)
อ่านเพิ่มเติมUnconscious, The
จิตไร้สำนึก
กระบวนการทางจิตที่จิตสำนึกเข้าถึงไม่ได้ แต่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจ ความรู้สึก หรือพฤติกรรม ฟรอยด์โต้แย้งว่าเป็นแหล่งเก็บสะสมความปรารถนาและสัญชาตญาณที่ถูกเก็บกดไว้
อ่านเพิ่มเติมUnderstanding
Uความเข้าใจ
สมรรถนะของจิตที่จัดระเบียบความประทับใจทางผัสสะให้กลายเป็นมโนทัศน์และการตัดสิน ในปรัชญาของคานท์ "ความเข้าใจ" (Verstand) ให้ปริมณฑล (เช่น ความเป็นสาเหตุ) ที่ทำให้ประสบการณ์เป็นไปได้
อ่านเพิ่มเติมUnderstanding (Verstand)
Epistemologyความเข้าใจ (เวอร์สแตนด์)
ในปรัชญาของคานท์ หมายถึงคณะทางจิตที่ทำหน้าที่จัดระเบียบข้อมูลทางผัสสะโดยใช้หมวดหมู่ก่อนประสบการณ์ (เช่น ความเป็นเหตุเป็นผล และสารัตถะ) เพื่อสร้างความรู้ที่เป็นวัตถุวิสัยเกี่ยวกับปรากฏการณ์
อ่านเพิ่มเติมUniformity of Nature
ความเป็นเอกรูปของธรรมชาติ
หลักการหรือข้อสมมติฐานทางวิทยาศาสตร์และปรัชญาที่ว่า สาเหตุเดียวกันจะก่อให้เกิดผลลัพธ์เดียวกันเสมอภายใต้เงื่อนไขเดียวกัน และกฎเกณฑ์ของธรรมชาติมีความคงเส้นคงวาตลอดเวลาและอวกาศ
อ่านเพิ่มเติมUnity of Science
Uเอกภาพแห่งวิทยาศาสตร์
ข้อเสนอ (ปฏิฐานนิยมเชิงตรรกะ) ที่ว่าสาขาวิทยาศาสตร์ทั้งหมดใช้ภาษาและระเบียบวิธีร่วมกัน และท้ายที่สุดสามารถทอนลงเหลือเพียงวิทยาศาสตร์พื้นฐานเดียว ซึ่งมักจะเป็นฟิสิกส์
อ่านเพิ่มเติมUniversal
Uสากล / มโนทัศน์สากล
คุณสมบัติหรือความสัมพันธ์ที่สามารถแชร์ร่วมกันได้โดยสิ่งเฉพาะหน่วยจำนวนมาก (เช่น "ความแดง" ที่แชร์ร่วมกันโดยสิ่งที่มีสีแดงทั้งหมด) ปัญหาเรื่องมโนทัศน์สากลตั้งคำถามว่าสิ่งเหล่านี้มีการดำรงอยู่จริงอย่างเป็นอิสระจากจิตใจหรือไม่
อ่านเพิ่มเติมสากลภูมิลักษณ์ (สิ่งสากล)
คุณสมบัติทั่วไปหรือความสัมพันธ์ที่สิ่งเฉพาะเจาะจงหลายอย่างสามารถมีร่วมกันได้ (เช่น "ความแดง" หรือ "ความกลม") การถกเถียงเรื่องการมีอยู่ของสิ่งสากลเป็นประเด็นหลักในอภิปรัชญา (สัจนิยม ปะทะ นามนิยม)
อ่านเพิ่มเติมUniversalism
สากลนิยม
ในทางจริยศาสตร์ คือมุมมองที่ว่าหลักการทางศีลธรรมบางประการสามารถใช้ได้กับมนุษย์ทุกคนอย่างสากล โดยไม่คำนึงถึงวัฒนธรรมหรือบริบท และในทางเทววิทยา คือความเชื่อที่ว่ามนุษย์ทุกคนจะได้รับการไถ่บาปหรือคืนดีกับพระผู้เป็นเจ้าในที่สุด
อ่านเพิ่มเติมUniversalizability
Ethicsความทำให้เป็นสากลได้
หลักการในจริยศาสตร์ของคานท์ (สูตรแรกของคำสั่งเด็ดขาด) ที่ระบุว่าการกระทำจะถูกต้องทางศีลธรรมหากคติพจน์ที่เป็นฐานของการกระทำนั้นสามารถถูกกำหนดให้เป็นกฎสากลได้อย่างสอดคล้องกัน
อ่านเพิ่มเติมUniverse
Uเอกภพ / จักรวาล
องค์รวมของทั้งหมดที่มีอยู่ รวมถึงพื้นที่ เวลา สสาร และพลังงาน จักรวาลวิทยาทางอภิปรัชญาศึกษาต้นกำเนิด โครงสร้าง และธรรมชาติสูงสุดของเอกภพ
อ่านเพิ่มเติมUnivocal
Uเอกอรรถ (ความหมายเดียว)
การมีเพียงความหมายเดียว ในทางตรรกวิทยาและอภิปรัชญา คำศัพท์จะเป็นเอกอรรถหากมันถูกนำไปใช้กับสิ่งต่างๆ ที่แตกต่างกันในความหมายเดียวกันทุกประการ (ตรงข้ามกับ "อเนกอรรถ")
อ่านเพิ่มเติมUnivocity of Being
Uความเป็นหนึ่งเดียวของความมีอยู่
ทัศนะ (ดุนส์ สโกตัส, เดอเลอซ) ที่ว่า "ความมีอยู่" ถูกกล่าวถึงในความหมายเดียวกันสำหรับทุกสิ่งที่ดำรงอยู่ ไม่ว่าจะเป็นสิ่งที่จำกัดหรืออนันต์ ผู้สร้างหรือสิ่งที่ถูกสร้าง เป็นการปฏิเสธการอุปมาอ้างอิงของความมีอยู่
อ่านเพิ่มเติมUpadana
อุปาทาน
อุปาทาน (สันสกฤต) หมายถึง เหตุปัจจัยทางวัตถุ หรือ สารตั้งต้น ในปรัชญาอินเดีย (เช่น นยายะ-ไวเศษิกะ) คือสสารที่ผลถูกผลิตออกมา (เช่น ดินสำหรับหม้อ) ส่วนในทางพระพุทธศาสนา อุปาทานเป็นข้อหนึ่งในสายโซ่ปฏิจจสมุปบาท หมายถึง “ความยึดมั่น” หรือ “ความถือมั่น”
อ่านเพิ่มเติมUpadhi
Oอุปาธิ
ข้อจำกัดหรือส่วนประกอบจำกัด (Adjunct) ในปรัชญาเวทานตะ หมายถึงภาวะจำกัด (เช่น ร่างกาย จิตใจ และอายตนะ) ซึ่งทำให้พรหมันผู้เป็นอนันต์ ปรากฏเป็นอาตมันปัจเจกบุคคล (ชีวะ)
อ่านเพิ่มเติมUpamana
Oอุปมาน
การเปรียบเทียบหรือการอุปมา ในญาณวิทยาของอินเดีย (โดยเฉพาะนิกายไนยายะ) ถือเป็นหนึ่งในแหล่งกำเนิดความรู้ที่ถูกต้อง (ปรมาณะ) โดยที่ความรู้เกี่ยวกับวัตถุที่ไม่คุ้นเคยได้มาจากการอ้างอิงความคล้ายคลึงกับวัตถุที่คุ้นเคย
อ่านเพิ่มเติมUpanishads
อุปนิษัท
ชุดคัมภีร์ภาษาสันสกฤตโบราณซึ่งเป็นรากฐานของแนวคิดทางปรัชญาหลักในศาสนาฮินดู เนื้อหาสำคัญมุ่งเน้นไปที่ธรรมชาติของความเป็นจริงสูงสุด (พรหมัน), อัตตาของปัจเจกบุคคล (อาตมัน), และหนทางแห่งการหลุดพ้น (โมกษะ) คัมภีร์เหล่านี้มักถูกเรียกอีกชื่อว่า เวทานตะ (ส่วนสุดท้ายแห่งพระเวท)
อ่านเพิ่มเติมUpasaka
อุบาสก
(ภาษาสันสกฤต) หมายถึง ผู้ติดตาม หรือ "ผู้นั่งใกล้" ในศาสนาพุทธและศาสนาเชน ใช้เรียกคฤหัสถ์ผู้ปฏิบัติตามคำสอนโดยมิได้อุปสมบทเป็นพระภิกษุหรือภิกษุณี
อ่านเพิ่มเติมUpaya (Skillful Means)
อุบาย (กุศโลบาย)
มโนทัศน์ในพุทธศาสนามหายานที่หมายถึงทักษะการสอนของอาจารย์ในการปรับปรุงคำสอนให้เหมาะสมกับระดับความเข้าใจและความต้องการของผู้ฟังเพื่อนำพาพวกเขาไปสู่การตรัสรู้
อ่านเพิ่มเติม